1. Leerlingen hebben inzicht in de historische context (1950-heden)
Maatschappelijke en politieke omstandigheden die van belang zijn voor de ontwikkeling van de kunsten:
Wederopbouw
De Tweede Wereldoorlog staat in de tweede helft van de 20e eeuw centraal. De schade was enorm. Toch herstelde Europa zich naar verhouding snel van deze rampzalige jaren. Men beschikte over veel technische en wetenschappelijke kennis en elk Europees land was bereid om hard te werken aan de wederopbouw. Via het Marshallplan werden miljarden dollars vrijgemaakt om Europa financieel te steunen. Aan onze Westerse maatschappij ligt een op winst gerichte vrije markteconomie ten grondslag. Het kapitalistische systeem is nog steeds de voedingsbodem van onze huidige consumptiemaatschappij.
De American way of life
De Amerikaanse levensstijl waaide over naar Europa en nam bezit van onze manier van leven, onze taal, onze gewoontes en consumptiegedrag. De Amerikaanse cultuur weerspiegelde het na-oorlogse ideaal van vrijheid. Veel West-Europese kunstenaars trokken dan ook voor, tijdens en na WO II naar Amerika toe en droegen daar bij aan de Amerikaanse cultuur. In Europa lagen de prioriteiten bij de wederopbouw, waardoor op cultureel gebied kunst geen prioriteit had.
Door de gestaag stijgende welvaart en de voortschrijdende techniek werden radio, tv, audio-apparatuur, computers, mobiele telefoons en allerlei handige elektronische huishoudelijke apparatuur in navolging van Amerika een vanzelfsprekendheid in de West-Europese huishoudens. Deze producten deden modern en ‘glamorous’ aan, wat de voortrekkersrol van Amerika versterkte. Een overvloed aan gebruiksartikelen werd aangeboden en gekocht. Verouderde modellen en versleten voorwerpen werden niet meer gerepareerd maar weggegooid. De omloopsnelheid van het gebruik van producten nam toe en de consumptiemaatschappij deed zijn intrede.
Ook de vrijetijdsbesteding nam enorm toe. Mensen werden rijk genoeg om vrije tijd te hebben die ze aan luxe konden besteden. Jongeren die langer naar school gingen/langer vrijgesteld waren van maatschappelijke verplichtingen hadden meer vrije tijd die ze bij elkaar doorbrachten, of gingen aan het werk waarop zich een op voornamelijk jongeren gerichte consumptiemarkt ontwikkelde. Ook profiteerden jongeren van de rijkdom van hun ouders. Als gevolg ontwikkelde zich een gigantische industrie voor kleding, muziek, kunst, speelgoed, reizen en nog veel meer. Een nieuw soort jongerencultuur, die zich afzette tegen de gevestigde orde, waaide uit Amerika over naar West-Europa. Jongeren ontwikkelden als groep hun eigen ideeën, opvattingen en voorkeuren waarmee ze zich onderscheiden van de oudere generatie. De oorlog had in hun ogen bewezen dat de maatschappij van hun ouders gefaald had.
De Amerikaan Elvis Presley werd een van de grote nieuwe helden van de jeugd. De toenemende invloed van massamedia maakte het ontstaan van supersterren mogelijk. Vanaf de jaren ’60 richtten radio, film en tv zich steeds meer op jeugd- en subculturen. Popmuziek, dansrages, mode en lifestyle werden door de massamedia verspreid naar een breed en vaak jong publiek. Zo heeft bijvoorbeeld MTV een grote invloed bij het bepalen van trends in de jongeren- en muziekcultuur.
Massacultuur
In de jaren ’60 ontstond een overheersende cultuur die door de smaak van de grote massa werd bepaald: de massacultuur. Massamedia zoals pers, radio, film, tv en internet speelden een belangrijke rol in het verspreiden van deze massacultuur. Het massaal produceren van artikelen zorgde voor eenheid in uiterlijk en vormgeving van veel producten. Het unieke en exclusieve karakter van een product raakte daarbij op de achtergrond. Kunstenaars, architecten, filmregisseurs en muzikanten maakten in vorm- en beeldtaal gretig gebruik van herkenbare producten . Bovendien konden deze werken gereproduceerd worden, zodat zoveel mogelijk mensen hun kunst kon zien/en of kopen. Beeldende kunstenaars zoals Andy Warhol, Roy Lichtenstein en Jeff Koons zijn hier beroemd mee geworden. In hun kunstwerken komt het beeld dat de moderne mens van de werkelijkheid heeft naar voren. De snelheid waarmee men kennis kon nemen van wat er zich in andere werelddelen afspeelde, zorgde ervoor dat de ideeën van anderen meer dan ooit werden gekopieerd en gebruikt. In de muziekindustrie zijn begrippen als cover, bewerking en citaat al lang geen besmette woorden meer.
Emancipatie
De tweede emancipatiegolf in de jaren ’60 en ’70 stelde de traditionele rolverdeling tussen man en vrouw aan de orde. Het huwelijk als hoeksteen van de samenleving werd ter discussie gesteld en alternatieve samenlevingsvormen deden hun intrede. Behalve de feministen werden ook andere groepen in de samenleving zich bewust van de kracht van de demonstratie. In de jaren ’60 lieten jongeren in de VS hun stem horen met betrekking tot de oorlog in Vietnam. De flower power beweging was niet alleen een hippe jongerencultuur die zich af wilde zetten tegen de wereld van de volwassenen. Van